Even bellen met: Werkstressexpert Jac Christis ‘Tsunami van overbodige verantwoordingsregels zorgt voor hoge werkdruk’

Even bellen met 19-11-2014 | Hbo-medewerkers zijn super gemotiveerd, maar klagen al jaren dat ze niet voldoende tijd hebben om hun werk uit te voeren. Jac Christis, lector aan de Hanzehogeschool, doet onderzoek naar het ‘slimmer organiseren’ van werk in het hbo. "Door kleine scholen binnen de school te creëren, bestrijd je niet alleen de werkdruk, maar verhoog je ook de kwaliteit van het onderwijs.”

Is de werkdruk in het hbo echt zo hoog of klagen docenten gewoon graag?

“Het stressgerelateerd ziekteverzuim en de instroom in de WAO door psychische klachten is in het hbo hoger dan in andere sectoren. Je kunt de hoge werkdruk dus niet zomaar toeschrijven aan geklaag. Bovendien is de werkmotivatie van docenten juist opvallend hoog. Dat is dat een explosief mengsel. Die gedrevenheid kan ervoor zorgen dat docenten sneller door hun grenzen gaan en burn out raken.”

Organiseren docenten hun eigen werkdruk, zoals bestuurders soms beweren?

“Als je het aan docenten vraagt, zullen ze omgekeerd zeggen dat de werkdruk ontstaat doordat bestuurders hen voortdurend lastig vallen met overbodige regels die hun van het echte werk in de klas afhouden. En dat is een terechte klacht. Ik schrik ook van alle ‘hinderregels’ die je in het hbo tegenkomt. Na de Inholland-affaire is er bijvoorbeeld een tsunami van nieuwe verantwoordingsregels over het onderwijs uitgestrooid, waar docenten geweldig veel last van hebben. Maar dat betekent niet dat bestuurders geen gelijk hebben. Er zijn ook docenten die hun werk efficiënter zouden kunnen organiseren.”

Gestreste docenten naar een workshop timemanagement of mindfullness sturen, is dat een oplossing?

“In de aanpak van werkstress gaat de aandacht bijna exclusief uit naar persoonsgebonden oorzaken. Dat is niet alleen in het hbo zo, maar in heel Nederland. Dat is te eenzijdig. Natuurlijk raakt niet iedereen die een stressbaan heeft, overspannen. Maar door de oorzaak van een burn out helemaal bij de persoon te leggen, straf je een werknemer eigenlijk dubbel. Eerst geef je ze een hoop werkdruk en dan geef je ze ook nog eens de schuld van hun overspannenheid. De eenzijdige nadruk op de persoonsgebonden oorzaken van werkstress, verhindert je bovendien op zoek te gaan naar stressoren in de organisatie.”

Is het hbo-docentschap een stressbaan?

“De Amerikaanse wetenschapper Robert Karasek heeft veel onderzoek gedaan naar werkgerelateerde stress. Hij stelt dat de combinatie van hoge taakeisen en weinig regelmogelijkheden een stressbaan oplevert. Werkdruk ontstaat als je in je werk wordt geconfronteerd met regelproblemen die je niet kunt oplossen omdat je niet beschikt over de vereiste regelmogelijkheden. Daardoor kom je onder druk te staan. Hoe vaker dat gebeurt en hoe langer dat duurt, des te groter de kans overspannen te worden van je werk. In het hbo is nog weinig onderzoek gedaan naar werkstress. Op basis van een aantal casestudie heb ik wel de indruk dat de regelmogelijkheden van docenten steeds kleiner worden. Maar de werkdruk verschilt per sector en per opleiding. Onderzoek naar deze verschillen zou inzicht op kunnen leveren naar oorzaken van werkdruk en manieren om die te reduceren.”

Hogescholen moeten het onderwijs slimmer organiseren, is uw motto. Maar hoe doe je dat?

“Door kleine scholen binnen de school te creëren. Je maakt kleine teams die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een gedeelte van het onderwijs, bijvoorbeeld voor een onderwijsblok of een semester. Het moeten cross-functionele teams zijn, dus samengesteld uit docenten van verschillende vakken die voor de samenhang in het onderwijs kunnen zorgen. Die teams krijgen de bevoegdheid om het onderwijs, op basis van een beperkt aantal globale doelstellingen, naar eigen inzicht in te richten. Vergelijkbaar met Buurtzorg Nederland waar een groep verplegenden en verzorgenden verantwoordelijk is voor de zorg aan alle cliënten in een wijk. Als je op die manier werkt, bestrijd je niet alleen de werkdruk, maar verhoog je ook de kwaliteit van het onderwijs.”

©Hogeronderwijs.nu/Yvonne van de Meent

Jac Christis

is sinds 2009 lector Arbeidsorganisatie en Arbeidsproductiviteit bij de Hanzehogeschool in Groningen. Daarnaast is hij universitair hoofddocent bij de opleiding bedrijfskunde van de Radboud Universiteit in Nijmegen, waar hij zelf sociologie studeerde. Na zijn afstuderen werkte hij als senior onderzoeker/adviseur bij het Nederlands Instituut voor Arbeidsomstandigheden (NIA). In 1998 promoveerde hij cum laude op het onderwerp Arbeid, Organisatie en Stress.

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren