Perverse prikkel van promotiebonus valt mee

Nieuws
29 nov 2013

Universiteiten zijn promotiefabrieken geworden waar onderzoek wordt gedaan waar niemand op zit te wachten, stelt de wetenschappelijke actiegroep Science in Transition. De bonus van 90.000 euro die universiteiten per proefschrift krijgen, werkt als een perverse prikkel. Uit cijfers van de VSNU blijkt echter dat die bonus weinig invloed heeft.

“Je ziet dat er door het systeem maar zelden dissertaties afgekeurd worden”, zei hoogleraar geschiedenis Wijnand Mijnhardt van het platform Science in Transition vorige maand in het Utrechtse digitale universiteitsblad. “Niet omdat afkeuren een klap voor iemands ego is, maar omdat een promotie een faculteit 90.000 euro oplevert. Sommige faculteiten hebben het financieel moeilijk. En dan is moeilijk uit te leggen dat je een dissertatie afwijst. Het zijn de verkeerde prikkels.”

Een proefschrift extra, betekent niet onmiddellijk 90.000 euro in het laatje

Maar de cijfers lijken zijn stelling niet te ondersteunen. Gemiddeld doen promovendi vijf jaar over het afronden van hun proefschrift. Daar is sinds de invoering van de promotiebonus geen verandering in gekomen, blijkt uit gegevens van universiteitenvereniging VSNU. Promovendi worden niet sneller naar hun doctoraat geloodst en nog altijd haakt een kwart voortijdig af.

De instroom van nieuwe promovendi ziet er evenmin verdacht uit. Het aantal promovendi stijgt al jaren en bleef stijgen toen voormalig onderwijsminister Ronald Plasterk in 2008 de nieuwe bonus aankondigde. Van een trendbreuk lijkt geen sprake. Alleen aan de Universiteit Utrecht, thuisbasis van de verontruste wetenschappers, schoot het aantal nieuwe promovendi omhoog van 320 in 2008 naar 512 in 2010. Maar daarna daalde de instroom weer naar 323 in 2012.

Aardgas

Tussen 2005 en 2010 besteedde het kabinet meevallers uit de aardgasbaten aan onderzoek en innovatie. Toen hadden de universiteiten opeens extra promotieplaatsen beschikbaar. Vooral de technische en medische vakken breidden in die tijd flink uit.

De promotiebonus van Plasterk zou vooral effect moeten hebben in de alfa- en gammawetenschappen. Deze disciplines kregen voorheen veel minder geld per proefschrift, namelijk 37.000 in plaats van 90.000 euro. Toch rijzen de taal- en cultuurpromoties niet ineens de pan uit.

Misschien komt dat ook doordat de bonus minder eenvoudig werkt dan je zou verwachten. Een proefschrift extra, betekent niet onmiddellijk 90.000 euro in het laatje. Bij de invoering van de bonus is bepaald dat het nieuwe systeem niet meer geld mocht gaan kosten. De extra uitgaven voor de bonus, worden gekort op het wetenschapsbudget van de universiteiten. Als universiteiten veel meer promovendi afleveren, daalt het gewone onderzoeksbudget. Maar daar merken ze helemaal niets van zolang ze verhoudingsgewijs hetzelfde aantal proefschriften blijven afleveren. En uitschieters zorgen maar voor kleine budgetveranderingen per individuele universiteit.

Toen dit systeem werd bedacht, vreesden critici dat universiteiten zouden gaan concurreren met proefschriften, om maar zoveel mogelijk geld binnen te halen. Dat blijkt in de praktijk dus  mee te vallen.

©HOP, Bas Belleman

Instroom werknemerpromovendi, naar universiteit en jaar van instroom

 

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

UvA

  189

  189

  221

  280

  310

  320

  310

  397

  341

UU

  320

  403

  512

  474

  323

RU

  142

  232

  162

  178

  224

  230

  220

  279

  267

RUG

  172

  206

  167

  201

  182

  180

  215

  273

  242

VU

  178

  169

  208

  201

  233

  231

  250

  257

  216

TUD

  280

  260

  290

  242

  262

  243

  233

  251

  213

WUR

  127

  108

  116

  149

  171

  195

  132

  198

  212

LEI

  183

  199

  217

  168

  153

  160

  158

  178

  187

TU/e

  176

  155

  147

  174

  208

  244

  261

  179

  173

UT

  179

  219

  164

  150

  188

  241

  213

  197

  140

EUR

  107

  118

  138

  170

  141

  155

  165

  175

  130

UM

  132

  151

  131

  168

  192

  239

  219

  193

  130

Tilb U

  42

  59

  71

  79

  104

  98

  97

  80

  73

Totaal

 1 907

 2 065

 2 032

 2 160

 2 688

 2 939

 2 985

 3 131

 2 647

© HOP. Bron: VSNU, Jaaropgaven promovendi 2012.

Excl. UU (2004 t/m 2007) en OU

Onvolledige cijfers over promovendi bij gezondheid in Leiden

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren